Antecedentes.

Lamentablemente o Concello de Vigo non atendeu totalmente as nosas peticións e ao sentido común, e en ningún momento da tramitación do novo PXOM de Vigo apostou pola conservación e reutilización integral do complexo Alfageme de Bouzas.

Neste longo trámite, o Concello de Vigo sempre apostou por diferentes solucións mixtas, nas que xogou a combinar en diferentes fórmulas as partes adicadas a equipamento público e a aproveitamento lucrativo, así como o volume de elementos a conservar polo seu valor cultural e os que podían ser demolidos para dar paso a novas edificacións. 

Na Aprobación Inicial, dentro da parcela principal do complexo industrial, residencial e portuario da familia Alfageme en Bouzas (que tamén inclúe as naves portuarias, de dominio público), foron protexidos catro edificios: o principal, a nave anexa, a vivenda dos donos e as naves do antigo almacén e serradoiro da madeira e as súas ampliacións; todos eles con nivel "Estructural". En datos numéricos, esta protección dada inicialmente significaría a protección de aproximamente o 90% da superficie ocupada e o 0% da superficie libre da parcela principal. 

Durante a exposición pública desta versión inicial, Vigo Industrial presentou alegación pola conservación integral do conxunto (incluídas as dúas naves portuarias) así como outras medidas para a pronta conservación e rehabilitación do conxunto histórico da Alfageme de Bouzas. Nesta alegación, pediamos amais que se especificase que a protección tamén comprendía elementos "menores" do conxunto como o depósito elevado de auga, o cruceiro, o hórreo... asi como os espazos libres (xardín e vías internas).

Na versión da Aprobación Provisional (despois Definitiva) atendéronse parcialmente as nosas peticións, aínda que tamén foron parcialmente subvertidas. Na parte positiva hai que considerar que no Catálogo de bens culturais deuse protección específica ao sector leste do xardín, o hórreo, o cruceiro e a garita do control de accesos e o muro de feche; pero na negativa hai que lamentar que agora se excluíse de calquer protección á nave máis occidental das "naves da madeira", así como o extremo norte das outras tres; pero amais, nesta versión definitiva tamén se reduciu o nivel de protección da parte aínda protexida destas tres naves. Así pois, en datos numéricos, a protección dada definitivamente abrague o 60% da superficie ocupada e o 35% do espazo libre da parcela principal. Pero compre sinalar que a reducción a nivel "Ambiental" da protección das parte restante da "naves da madeira" posibilita que (se a Dirección Xeral de Patrimonio Cultural da Xunta de Galicia o permite) os promotores realicen a demolición e reemplazo das mesmas.

A razón deste extraña mudanza no Catálogo de bens de interes cultural da Aprobación Definitiva hai que buscalas noutras partes da fórmula urbanística, concretamente na parte dos intereses inmobiliarios.

Na Aprobación Inicial a parcela principal da Alfageme dividíase en tres ámbitos distintos de Solo Urbano Non Consolidado, organizados de tal xeito que os propietarios podían dispoñer da metade oeste da parcela para adicala totalmente a aproveitamento lucrativo (cunha edificabilidade de 6.356 m2, aínda que conservando as "naves da madeira", daquela con protección "Estructural"), mentres que a metade leste pasaría de máns públicas se algún día algún outro promotor daba sacado adiante o grandísimo e complicado PERI do SUNC 237 Camiño Barciela-Esturáns-Tomás Alonso.

Tal e como pedimos na alegación, afortunadamente na Aprobación Provisional desbotouse esta fórmula con tres ámbitos urbanísticos que propablemente significaría unha intervención en dúas fases, cunha pronta nova edificación lucrativa na metade oeste e unha lenta e tortuosa rehabilitación pública da metade leste. 

Sen embargo, a fórmula dada na Aprobación Definitiva tampouco se pode considerar idónea, principalmente porque outorgou unha grandísima edificabilidade lucrativa (17.978 m2) e tamén porque implicou a exclusión ou reducción da protección dada as "naves da madeira" e outros elementos de interese cultural dese sector occidental (xardín, "naves da madeira", depósito elevado, edificio de servizos múltiples...) para que esta parte do solar quedase case expedita para a nova construcción residencial e comercial. Esto é, na versión definitiva do PXOM o Concello de Vigo fíxo unha catalogación dos elementos do complexo atendendo os intereses dos promotores (Abanca SA, Aliseda SA e Inversiones Inmobiliarias Canvives SA ) e non ao seu interese cultural ou utilidade pública. 

Non obstante, coa aprobación definitiva desta fórmula tan acorde cos intereses dos propietarios da parcela non estaba todo perdido para aqueles que queremos a pronta conservación e rehabilitación do conxunto histórico da Alfageme de Bouzas. Máis alo do PXOM, moitos aspectos urbanísticos e culturais aínda poden redefinirse no desenvolvemento deste PERI Alfageme. Así, a Lei do Solo de Galicia permite modificar as disposicións do PXOM para a "eliminación de usos non desexables ou a incorporación doutros necesarios" (art. 65.1); e máis concretamente, o Regulamento do Solo de Galicia especifica que "usos non desexables" son tamén aqueles que supoñan un risco para o "patrimonio histórico-artístico" (art. 157.1 ).

Pero aínda máis especificamente, hai que sinalar que durante a exposición pública do PXOM, a Dirección Xeral de Patrimonio Cultural da Xunta de Galicia emitiu un informe vinculante que implicou que na ficha definitiva do PXOM deste PERI SUNC-232 Beiramar-Alfageme se incluise no apartado "Outras Determinacións" un "Criterio ambiental e de integración" moi importante: "Deberase realizar un estudo específico para identificar o resto de elementos e construcións que deben manterse, fachadas do local de vestiarios e outros que se detecten". Esto é, durante desenvolvemento deste PERI aínda cabe a posibilidade de revisar o Catálogo de bens culturais deste ámbito asi como tamén a edificabilidade e aproveitamentos da parcela principal do complexo Alfageme.